Bez względu na przyczynę nieporozumień i sporów w domu lub w pracy, umiejętności te mogą pomóc w konstruktywnym rozwiązywaniu konfliktów oraz utrzymaniu silnych i rozwijających się relacji. 

Czym jest konflikt?

Konflikt jest normalną częścią każdego zdrowego związku. W końcu nie można oczekiwać, że dwie osoby będą się zgadzać we wszystkim, przez cały czas. Kluczem nie jest strach przed konfliktem lub próba jego uniknięcia, ale nauczenie się, jak go rozwiązywać w zdrowy sposób.

Gdy konflikt jest źle zarządzany, może wyrządzić wielką krzywdę związkowi, ale gdy jest traktowany w sposób pełen szacunku i pozytywny, daje okazję do wzmocnienia więzi między dwojgiem ludzi. Niezależnie od tego, czy doświadczasz konfliktu w domu, w pracy czy w szkole, nauczenie się pewnych umiejętności może pomóc Ci wychodzić ponad różnice w zdrowy sposób i budować silniejsze, bardziej satysfakcjonujące relacje.

Konflikt to coś więcej niż tylko nieporozumienie. To sytuacja, w której jedna lub obie strony dostrzegają zagrożenie (niezależnie od tego, czy zagrożenie jest realne czy jedynie wyobrażone).

Konflikty narastają, gdy są ignorowane. Ponieważ konflikty wiążą się z postrzeganymi zagrożeniami dla naszego dobrostanu i przetrwania, pozostają z nami, dopóki się z nimi nie zmierzymy i ich nie rozwiążemy.

Reagujemy na konflikty w oparciu o nasze indywidualne postrzeganie sytuacji, a niekoniecznie na obiektywną ocenę faktów. Nasze postrzeganie jest kształtowane przez nasze doświadczenia życiowe, kulturę, wartości i przekonania.

Konflikty wyzwalają silne emocje. Jeśli nie czujesz się komfortowo ze swoimi emocjami lub nie potrafisz sobie z nimi radzić w chwilach stresu, nie będziesz w stanie skutecznie rozwiązać konfliktu.

Konflikty są okazją do rozwoju. Kiedy jesteś w stanie rozwiązać konflikt w związku, buduje to zaufanie. Możesz czuć się bezpiecznie, wiedząc, że Twój związek przetrwa wyzwania i nieporozumienia.

Przyczyny konfliktów w związku

Konflikt powstaje z różnic, zarówno dużych, jak i małych. Występuje, gdy ludzie nie zgadzają się co do swoich wartości, motywacji, spostrzeżeń, pomysłów lub pragnień. Czasami te różnice wydają się błahe, ale gdy konflikt wywołuje silne uczucia, głęboka osobista potrzeba często leży u podstaw problemu. Potrzeby te mogą obejmować potrzebę poczucia bezpieczeństwa i pewności lub szacunku i wartości, aż po potrzebę większej bliskości i intymności.

Pomyśl o przeciwstawnych potrzebach malucha i rodzica. Potrzebą dziecka jest eksploracja, więc wyjście na ulicę lub na skraj klifu zaspokaja tę potrzebę. Ale potrzebą rodzica jest zapewnienie bezpieczeństwa dziecku, potrzeba, którą można zaspokoić tylko poprzez ograniczenie eksploracyjnych zapędów młodego człowieka. Ponieważ te potrzeby są sprzeczne, powstaje konflikt.

Potrzeby każdej ze stron odgrywają ważną rolę w długoterminowym sukcesie związku. Każda strona zasługuje na szacunek i uwagę. W relacjach osobistych brak zrozumienia odmiennych potrzeb może skutkować dystansem, kłótniami i rozstaniami. W miejscu pracy odmienne potrzeby mogą skutkować zerwanymi umowami, zmniejszonymi zyskami i utratą pracy.

Gdy potrafisz rozpoznać sprzeczne potrzeby i jesteś gotowy przyjrzeć się im ze współczuciem i zrozumieniem, może to doprowadzić do kreatywnego rozwiązywania problemów, budowania zgranego zespołu i silniejszych relacji.

Jak reagujesz na konflikt?

Czy boisz się konfliktu, czy unikasz go za wszelką cenę? Jeśli Twoje postrzeganie konfliktu wynika z bolesnych wspomnień z wczesnego dzieciństwa lub poprzednich niezdrowych związków, możesz oczekiwać, że wszystkie nieporozumienia zakończą się źle. Możesz postrzegać konflikt jako coś demotywującego, upokarzającego lub coś, czego należy się bać. Jeśli Twoje wczesne doświadczenia życiowe sprawiły, że czułeś/czułaś się bezsilny/-a lub pozbawiony/-a kontroli, konflikt może być dla Ciebie wręcz traumatyzujący.

Jeśli boisz się konfliktu, może on stać się samospełniającą się przepowiednią. Kiedy wchodzisz w sytuację konfliktową, czując się już zagrożonym/-ną, trudno jest poradzić sobie z problemem w zdrowy sposób. Zamiast tego jest bardziej prawdopodobne, że albo zamkniesz się w sobie, albo wybuchniesz gniewem.

Rozwiązywanie konfliktów, stres i emocje

Konflikt wyzwala silne emocje i może prowadzić do zranionych uczuć, rozczarowania i dyskomfortu. Gdy jest traktowany w niezdrowy sposób, może powodować nieodwracalne rozłamy, urazy i rozstania. Ale gdy konflikt jest rozwiązywany w sposób zdrowy, uważny, zwiększa Twoje szanse na zrozumienie drugiej osoby, zbudowanie zaufania i wzmocnienia relacji.

Jeśli nie jesteś w kontakcie ze swoimi uczuciami lub jesteś tak zestresowany/-a, że możesz zwracać uwagę tylko na ograniczoną liczbę emocji, nie będziesz w stanie zrozumieć swoich własnych potrzeb. Utrudni to komunikację z innymi i ustalenie, co naprawdę Cię trapi. Na przykład pary często kłócą się o drobne różnice — sposób, w jaki ona wiesza ręczniki, sposób, w jaki on siorbie zupę — zamiast o to, co naprawdę ich trapi.

Umiejętność skutecznego rozwiązywania konfliktów zależy od Twojej zdolności do:

• • Szybkiego radzenia sobie ze stresem przy jednoczesnym zachowaniu czujności i spokoju. Zachowując spokój, możesz dokładnie odczytywać i interpretować komunikację werbalną i niewerbalną zainteresowanych stron.
  • Kontrolowania swoich emocji i zachowania. Kiedy kontrolujesz swoje emocje, możesz komunikować swoje potrzeby bez grożenia, zastraszania lub karania innych.

• Zwracania uwagi na wyrażane uczucia, a także wypowiadane słowa innych.
• Bycia świadomym i szanowania różnic. Unikając niegrzecznych słów i działań, prawie zawsze możesz szybciej rozwiązać problem.

Aby skutecznie rozwiązać konflikt, warto zdobyć i ćwiczyć dwie podstawowe umiejętności:

• szybkiego rozładowywania stresu: umiejętność szybkiego rozładowywania stresu w danej chwili;
• świadomości emocjonalnej: umiejętność pozostawania na tyle komfortowo ze swoimi emocjami, aby reagować w sposób konstruktywny, nawet w obliczu postrzeganego ataku.

Podstawowa umiejętność 1: Szybkie rozładowanie stresu

Umiejętność radzenia sobie ze stresem i rozładowywania go w danej chwili jest kluczem do zachowania równowagi, skupienia i kontroli, bez względu na wyzwania, z którymi się mierzysz. Jeśli nie wiesz, jak zachować równowagę i kontrolę nad sobą, będziesz przytłoczony/-a sytuacjami konfliktowymi i nie będziesz w stanie reagować w zdrowy sposób.

Psycholog Connie Lillas używa analogii do jazdy samochodem, aby opisać trzy najczęstsze sposoby, w jakie ludzie reagują, gdy są przytłoczeni stresem:

• Noga na gazie. Gniewna lub pobudzona reakcja na stres. Jesteś rozgrzany, podniecony, nadmiernie emocjonalny i nie potrafisz usiedzieć w miejscu.
• Noga na hamulcu. Wycofana lub przygnębiona reakcja na stres. Zamykasz się w sobie, rozpraszasz i okazujesz bardzo mało energii lub emocji.
• Noga na gazie i hamulcu. Napięta i zamrożona reakcja na stres. „Zamarzasz” pod presją i nic nie jesteś w stanie zrobić zrobić. Wyglądasz na sparaliżowanego/-ną, ale pod powierzchnią jesteś niezwykle pobudzony/-na.

Jak stres wpływa na rozwiązywanie konfliktów?

Stres utrudnia rozwiązywanie konfliktów, ograniczając Twoją zdolność do:

• dokładnego odczytywania mowy ciała innej osoby,
• słyszenia, co ktoś naprawdę mówi,
• bycia świadomym swoich własnych uczuć,
• bycia w kontakcie ze swoimi głęboko zakorzenionymi potrzebami,
• jasnego komunikowania swoich potrzeb.

Czy stres jest dla Ciebie problemem?

Możesz być tak przyzwyczajony/-a do odczuwania stresu, że nawet nie zdajesz sobie sprawy, że jesteś zestresowany/-a. Stres może stanowić problem w Twoim życiu, jeśli identyfikujesz się z poniższymi cechami:

• często czujesz się spięty lub napięty/-a w jakimś miejscu ciała,
• nie jesteś świadomy/-a ruchu w klatce piersiowej lub brzuchu, gdy oddychasz,
• konflikt pochłania Twój czas i uwagę.

Dowiedz się, jak radzić sobie ze stresem w danej chwili

Jednym z najpewniejszych sposobów na szybką redukcję stresu jest zaangażowanie jednego lub więcej zmysłów — wzroku, słuchu, smaku, węchu, dotyku — lub poprzez ruch. Możesz ścisnąć piłeczkę antystresową, poczuć relaksujący zapach, spróbować kojącej filiżanki herbaty lub popatrzeć na cenne zdjęcie. Wszyscy reagujemy inaczej na bodźce sensoryczne, często w zależności od tego, jak reagujemy na stres, więc poświęć trochę czasu na znalezienie rzeczy, które działają na Ciebie kojąco.

Podstawowa umiejętność 2: Świadomość emocjonalna

Świadomość emocjonalna jest kluczem do zrozumienia siebie i innych. Jeśli nie wiesz, jak lub dlaczego czujesz się w określony sposób, nie będziesz w stanie skutecznie się komunikować ani rozwiązywać nieporozumień.

Chociaż znajomość własnych uczuć może wydawać się prosta, wiele osób ignoruje lub próbuje uśmierzyć silne emocje, takie jak gniew, smutek i strach. Twoja zdolność do radzenia sobie z konfliktami zależy jednak od bycia połączonym z tymi uczuciami. Jeśli boisz się silnych emocji lub jeśli nalegasz na znalezienie rozwiązań, które są ściśle racjonalne, Twoja zdolność do stawienia czoła różnicom i ich rozwiązywania będzie ograniczona.

Dlaczego świadomość emocjonalna jest kluczowym czynnikiem w rozwiązywaniu konfliktów?

Świadomość emocjonalna — świadomość bieżących doświadczeń emocjonalnych — i umiejętność odpowiedniego zarządzania wszystkimi swoimi uczuciami stanowią podstawę procesu komunikacji, który może rozwiązać konflikt.

Świadomość emocjonalna pomaga Ci:

• zrozumieć, co naprawdę trapi innych ludzi,
• zrozumieć siebie, w tym to, co naprawdę Cię trapi,
• pozostać zmotywowanym, aż konflikt zostanie rozwiązany,
• komunikować się jasno i skutecznie,
• interesować i wpływać na innych.

Ocena poziomu świadomości emocjonalnej

Następujący quiz pomoże Ci ocenić poziom świadomości emocjonalnej. Odpowiedz na poniższe pytania: prawie nigdy, okazjonalnie, często, bardzo często lub prawie zawsze. Nie ma dobrych lub złych odpowiedzi, jest tylko okazja, aby lepiej poznać swoje reakcje emocjonalne.

Jaki rodzaj relacji masz ze swoimi emocjami?

• Czy doświadczasz uczuć, które płyną, napotykając jedną emocję po drugiej, gdy twoje doświadczenia zmieniają się z chwili na chwilę?
• Czy Twoim emocjom towarzyszą fizyczne doznania, których doświadczasz w miejscach takich jak brzuch lub klatka piersiowa?
• Czy doświadczasz odrębnych uczuć i emocji, takich jak gniew, smutek, strach i radość, które są widoczne w różnych wyrazach twarzy?
• Czy potrafisz doświadczać intensywnych uczuć, które są wystarczająco silne, aby przyciągnąć zarówno twoją uwagę, jak i innych?
• Czy zwracasz uwagę na swoje emocje? Czy mają one wpływ na podejmowanie przez ciebie decyzji?

Jeśli którekolwiek z tych doświadczeń jest nieznane, Twoje emocje mogą zostać „odrzucone” lub nawet wyłączone. W obu przypadkach możesz potrzebować pomocy w rozwijaniu swojej świadomości emocjonalnej.

Komunikacja niewerbalna i rozwiązywanie konfliktów

Kiedy ludzie znajdują się w środku konfliktu, słowa, których używają, rzadko przekazują sedno problemu. Ale zwracając baczną uwagę na niewerbalne sygnały drugiej osoby lub „mowę ciała”, takie jak mimika twarzy, postawa, gesty i ton głosu, możesz lepiej zrozumieć, co ta osoba naprawdę mówi. Pozwoli Ci to odpowiedzieć w sposób, który buduje zaufanie i dociera do sedna problemu.

Twoja zdolność do dokładnego odczytania innej osoby zależy od Twojej własnej świadomości emocjonalnej. Im bardziej jesteś świadomy swoich emocji, tym łatwiej będzie Ci wychwycić bezsłowne wskazówki, które ujawniają, co czują inni. Pomyśl o tym, co przekazujesz innym podczas konfliktu i czy to, co mówisz, pasuje do Twojego języka ciała. Jeśli powiesz „wszystko w porządku”, ale zaciśniesz zęby i odwrócisz wzrok, Twoje ciało wyraźnie sygnalizuje, że wszystko jest w porządku. Spokojny ton głosu, uspokajający dotyk lub zainteresowany wyraz twarzy mogą w dużym stopniu pomóc w rozluźnieniu napiętej wymiany zdań.

Więcej wskazówek dotyczących zarządzania i rozwiązywania konfliktów

Możesz zapewnić, że proces zarządzania i rozwiązywania konfliktów będzie tak pozytywny, jak to możliwe, trzymając się następujących wytycznych:

Słuchaj tego, co jest odczuwane, a także mówione. Kiedy naprawdę słuchasz, łączysz się głębiej ze swoimi własnymi potrzebami i emocjami, a także z potrzebami i emocjami innych osób. Słuchanie również wzmacnia, informuje i ułatwia innym słuchanie Ciebie, gdy nadejdzie Twoja kolej, aby mówić.

Uczyń rozwiązywanie konfliktów priorytetem, a nie wygrywanie lub „bycie w porządku”. Utrzymywanie i wzmacnianie relacji, a nie „wygrywanie” kłótni, powinno być zawsze Twoim priorytetem. Bądź pełen szacunku dla drugiej osoby i jej punktu widzenia.

Skup się na teraźniejszości. Jeśli trzymasz się urazów opartych na przeszłych konfliktach, Twoja zdolność dostrzeżenia rzeczywistości obecnej sytuacji będzie osłabiona. Zamiast patrzeć w przeszłość i przypisywać winę, skup się na tym, co możesz zrobić tu i teraz, aby rozwiązać problem.

Wybieraj swoje bitwy. Konflikty mogą być wyczerpujące, więc ważne jest, aby rozważyć, czy problem jest naprawdę wart Twojego czasu i energii. Może nie chcesz oddawać miejsca parkingowego, jeśli krążysz przez 15 minut, ale jeśli jest dziesiątki pustych miejsc, kłótnia o jedno miejsce nie jest tego warta.

Bądź gotowy wybaczyć. Rozwiązanie konfliktu jest niemożliwe, jeśli nie chcesz lub nie jesteś w stanie wybaczyć innym. Rozwiązanie polega na uwolnieniu się od potrzeby karania, która może jedynie wyczerpać i wysuszyć Twoje życie.

Wiedz, kiedy odpuścić. Jeśli nie możesz dojść do porozumienia, zgódź się nie zgadzać. Potrzeba dwóch osób, aby podtrzymać kłótnię. Jeśli konflikt nie idzie do przodu, możesz zdecydować się na wycofanie i pójście dalej.

Używanie humoru w rozwiązywaniu konfliktów

Możesz uniknąć wielu konfrontacji i rozwiązać kłótnie i nieporozumienia, komunikując się w sposób humorystyczny. Humor może pomóc ci powiedzieć rzeczy, które w innym przypadku mogłyby być trudne do wyrażenia bez urażenia kogoś. Ważne jest jednak, abyś śmiał się z drugą osobą, a nie z niej. Kiedy humor i zabawa są używane do zmniejszania napięcia i gniewu, przeformułowania problemów i umieszczenia sytuacji we właściwej perspektywie, konflikt może w rzeczywistości stać się okazją do większego połączenia i intymności.